sep 20, 2019

Yin en yang. Donder en bliksem. Viktor en Rolf. Sommige verbintenissen zijn onverbreekbaar. Ook die tussen koffie en koek. Hoe komt dat zo?

Tekst Karina Hof   Receptuur Lars Hamer   Beeld Jelle Rietveld

‘Koekje bij de koffie heilig voor Nederlanders’, kopte nieuwswebsite nu.nl in 2013. In het artikel werden resultaten uit onderzoek aangehaald. Onder meer dit indrukwekkende cijfer: 90 procent van de Nederlanders vindt dat er bij koffie en thee een koekje geserveerd moet worden. Natuurlijk, het onderzoek werd uitgevoerd om de lancering van een kant-en-klaar koekjesdeeg op te luisteren. Maar toch. Ik las vooral bevestiging van wat is zag en proefde.

 

Ongevraagd

Als Amerikaanse die in Amsterdam woont, beleef ik het ritueel al meer dan tien jaar in de horeca. Als je een warme drank bestelt, lift er een koekje op het schoteltje van je kop of op de deksel van je meeneembeker mee. Van charmant asymmetrische kruidnoten in de aanloop naar de feestmaand tot speculaas in glimmende papiertjes jaar-rond. Een koekje zal er zijn, ongevraagd meestal ook. Zonder twijfel kennen andere landen vergelijkbare combinaties. De Italianen verstaan de kunst van het staand consumeren van cornetti (al dan niet gevulde broodjes lijkend op brioche en croissants, red.) bij hun cappuccini. Spanjaarden dunken hun koffie begeleidende churro’s in een kommetje warme chocoladesaus. Maar nergens is koffie en koek zo’n gewoonte als in Nederland. Dus vraag ik me af: waar komt deze gewoonte vandaan?

Service

Het Nederlands Bakkerijmuseum heeft geen pasklaar antwoord. ‘Dit soort dagelijkse uitingen zijn vaak niet vastgelegd in documenten. Ze ontstaan vaak gewoon door de algehele cultuur in een maatschappij.’ Cees Holtkamp van Patisserie Holtkamp in Amsterdam schat dat de gewoonte pas twintig jaar oud is. ‘Als je nu in een restaurant een koekje krijgt, dan is dat een service. Maar als je vroeger een kop koffie bestelde, dan kreeg je er niets bij’, zegt hij.

 

Cookies

Feit is dat het ‘concept’ koffie met koek ‘als een vaste verbinding’ zo ver terug gaat als 1798, ontdekte Nicoline van der Sijs, hoogleraar historische taalkunde van het Nederlands aan de Radboud Universiteit en auteur van Cookies, Coleslaw, and Stoops. The Influence of Dutch on the North-American Languages’. Van der Suis wijst erop dat de Nederlanders toen al koek naar New York brachten, de stad waarin koekjes uiteindelijk cookies werden (en waar ik eeuwen later werd geboren). Dus zou het niet een idee zijn voor de VS om de Hollandse gewoonte om een koekje bij de koffie te serveren eens te adopteren? Nou ja. Om Louis van Gaal in zijn beste Engels te quoten: ‘That is another koek.’

10x koffie & koek

 

  1. Hollandse filterkoffie (bijvoorbeeld Perla Origins Brazilië) vraagt natuurlijk om een Hollands koekje. Ontdek een nieuwe stroopwafelsmaak zoals banaan-karamel.

 

  1. L’OR Espresso Ristretto drink je het liefst puur. Een mooie combinatie kan een stukje pure chocola van Delicata zijn, bijvoorbeeld uit Costa Rica. Die smaakt zelfs al een beetje naar koffie.

 

  1. Café Royal Espresso forte drink je ook het liefst zonder fratsen. Nou vooruit, wat mooi Italiaanse bitterkoekjes erbij? In goed Italiaans amaretti morbidi alla mandorla. Dat laatste betekent amandel; altijd goed bij koffie.

 

  1. Cappuccino is een allemansvriend, ook als het gaat om ‘wat erbij’. Hoe ver durf je te gaan? Kokoskoeken met dubbele chocola? Of toch een koek met rogge, spelt en blauwe bes?

 

  1. Nescafé Dolce Gusto Cappuccino, een mond vol maar dan heb je ook wat. Een boterwafeltje van Jules Destrooper gaat prima samen met de vanillesmaak.

 

  1. Senseo caramel, nu we toch in de koffie met smaak zitten. Een stroopkoek haver-zeezout-caramel? Waarom niet.

 

  1. Americano, dat is een sterke koffie aangelengd met heet water. Dus doe als een echte ‘Americano’ en eet er red velvet chocolate chip cookies bij.

 

  1. Perla Dolce Gusto Latte Macchiato is een milde koffie dus ontspan, ga rustig zitten, en neem er een witte chocolareep bij met rijst-crispies. Of die met pistache, hazelnoot en cranberry.

 

  1. Flat white. Doe als de Spanjaarden en maak die churro’s die hiernaast staan. Makkelijker dan je denkt.

 

  1. Combineer Nescafé Gold met een funky, stroopwafel mango en chili.

 

Alle producten zijn te koop via ah.nl

Maak deze hippe klassiekers zelf!

Specu-noir

 

  • 110 g roomboter, op ­kamertemperatuur
  • 100 g lichte basterdsuiker
  • 50 g donkere basterdsuiker
  • snuf zout
  • 250 g bloem, gezeefd
  • 10 g bakpoeder
  • 2 el koekkruiden
  • 2 el espressokoffie (kan ook van een zakje en wat eetlepels water)
  • 150 g poedersuiker

 

  1. Meng de boter met de lichte en donkere basterdsuiker in een kom. Je kunt een pollepel gebruiken, een mixer met deeghaken of gewoon je handen. Voeg het zout, de bloem, het bakpoeder en de koekkruiden toe en kneed tot een deeg. Je hoeft niet lang door te kneden; als het allemaal aan elkaar blijft plakken is het goed. Wikkel het deeg in plasticfolie en leg het een uurtje in de koelkast. Langer mag ook; de smaak wordt alleen maar beter.

 

  1. Verwarm de oven voor op 150 °C. Haal het deeg uit de koelkast, laat even iets zachter worden en kneed het kort door. Rol het op een met bloem bestoven werkblad uit tot een plak van 3 mm (of dikker als je van flinke koeken houdt). Je kunt het deeg ook verdelen en het in porties uitrollen als je dat prettiger vindt. Snijd of steek koekjes uit het deeg en leg het op een met bakpapier beklede bakplaat. Van de restjes deeg kun je weer een balletje maken, uitrollen en koekjes maken.

 

  1. Bak de koekjes 30 minuten (of wat langer als je ze dikker hebt gemaakt). Als ze stevig aanvoelen wanneer je erop drukt, zijn ze klaar. Laat de koekjes afkoelen. Meng tussendoor de koffie met de poedersuiker tot een dikke pasta (pindakaasdikte). Als het te dun blijft voeg je wat suiker toe, als het te dik is wat koffie of water. Bestrijk de koekjes met het koffieglazuur en laat het glazuur hard worden. Bewaar in een koektrommel.

Churro’s

 

  • 375 ml water
  • 250 g bloem, gezeefd
  • 1 zakje vanillesuiker
  • 1 tl bakpoeder
  • snuf zout
  • 1 zakje espressokoffie (poeder)
  • 1 ei
  • 1 tot 1,5 liter frituurolie (bijvoorbeeld zonnebloemolie)

ook nodig:

  • spuitzak met kartelmondje (ca 1 cm doorsnede)
  • hapjespan, wok of frituurpan

 

  1. Breng het water aan de kook. Doe bloem, vanillesuiker, bakpoeder, zout en koffiepoeder in een kom en roer er met een pollepel het kokende water door. Het wordt een dik en taai mengsel. Breek het ei erboven en meng door het mengsel. Dat gaat goed met een pollepel maar kan ook met een mixer met deeghaken. Het wordt eerst een glibberig en klonterig mengsel maar als je rustig roert, wordt het weer een deeg. Schep het deeg over in een spuitzak met kartelmondje.

 

  1. Schenk een laag van ca 6 cm olie in een ruime (hapjes)pan of wok. De olie mag niet boven de helft van de pan uitkomen, want het kan wat gaan bruisen en dan kan het over de rand lopen en dat is gevaarlijk. Verhit tot 180 °C. Draai de spuitzak stevig aan en knijp de churro’s boven de hete olie eruit. Knip het deeg af op de gewenste lengte. Spuit zo nog 3 of 4 churro’s in de pan en frituur ongeveer 6 minuten. Keer halverwege om. De churro’s zijn klaar als ze goudbruin zijn en het geheel niet meer erg bruist. Je kunt even controleren of ze goed zijn door er een stukje af te knippen; in het midden mag de churro nog een beetje zacht zijn maar niet meer rauw.

 

3. Laat de churro’s uitlekken op keukenpapier en bestrooi meteen met fijn kristalsuiker naar smaak. Maak op deze manier nog meer churro’s. Hoe eerder je ze opeet, hoe beter het is. Serveer de koffiechurro’s met de chocolade-koffiesaus.

Amandel-koffiekoekjes

 

  • 250 g (gepelde) amandelen
  • 225 g suiker
  • 15 g geroosterde koffiebonen
  • 3 eiwitten
  • 2 el bloem, gezeefd
  • 1 tl bakpoeder

 

  1. Maal de amandelen en de suiker fijn in een keukenmachine. Hoe fijn hangt af van je smaak en de kracht van je keukenmachine. Wat grove stukjes amandel is zeker geen bezwaar. Voeg de koffiebonen toe en maal nog even door. Het is lekker als er nog stukjes koffieboon zichtbaar zijn.

 

  1. Verwarm de oven voor op 170 °C. Roer de eiwitten los en meng het amandelmengsel erdoor tot een plakkerig mengsel. Voeg de bloem en het bakpoeder toe en roer flink door. Als het wat te nat is en je amandelmengsel wat grover is gebleven, voeg je nog wat bloem toe. Het geheel moet iets worden dat ligt tussen een beslag en een deeg. Als het natter is mislukken de koekjes zeker niet, maar dan blijft hij wat platter.

 

  1. Schep theelepels van dit mengsel op een met bakpapier beklede bakplaat. Houd een beetje afstand want ze worden nog wat groter. Je kunt ook een spuitzak gebruiken met een spuitmondje van ca. 1 cm. Dan worden de koekjes wat netter. Bak de koekjes in ongeveer 15 minuten gaar en lichtbruin. Als je ziet dat ze nog een beetje zacht zijn laat je ze iets langer in de oven staan. Past het niet allemaal op een bakplaat, dan bak je de koekjes in twee keer.

Pin It on Pinterest

Share This